Wat passend werk is en hoe u dat samen met uw werknemer invult
In 2024 bedroeg het ziekteverzuim onder Nederlandse werknemers gemiddeld 5,2 procent, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Dat klinkt misschien abstract, maar het betekent dat iedere werkgever vroeg of laat te maken krijgt met een zieke werknemer die niet zomaar terugkeert naar de eigen functie. En dan begint meteen de vraag: wat is in dit geval passend werk, en hoe pak je dat samen aan?
Passend werk is geen rekbaar begrip waarover je zelf de grenzen bepaalt. Het is een wettelijk verankerd concept binnen de Wet verbetering poortwachter, met duidelijke spelregels voor zowel werkgever als werknemer. Toch zien we in de praktijk regelmatig dat werkgevers te laat zoeken, te snel overstappen naar een ander spoor of juist werk aanbieden dat niet echt past bij wat de werknemer nog kan. Dat kost niet alleen tijd en geld, maar ook vertrouwen.
In dit artikel lees je precies wat passend werk inhoudt, hoe je het samen met je werknemer invult en welke valkuilen je onderweg kunt vermijden. Met concrete voorbeelden, want theorie alleen brengt je in een re-integratietraject niet ver.
Plan een vrijblijvend adviesgesprek
Wat passend werk precies betekent
Volgens UWV is passend werk simpelweg werk dat de werknemer nog kan doen, rekening houdend met zijn of haar beperkingen. Iets preciezer geformuleerd: het gaat om arbeid die aansluit bij de krachten en bekwaamheden van de werknemer, waarbij ook het arbeidsverleden, het opleidingsniveau, de gezondheidstoestand, persoonlijke eigenschappen, de reisafstand en het loon een rol spelen. Die veelzijdige beoordeling maakt passend werk tot een maatwerk-begrip: wat voor de ene werknemer passend is, hoeft dat voor een ander helemaal niet te zijn.
Passend werk hoeft niet hetzelfde te zijn als de eigen functie van de werknemer. Het kan ook gaan om een andere functie binnen jouw organisatie, om tijdelijk aangepaste taken of om een lager aantal uren. Na zes maanden ziekte kan zelfs werk op een lager functieniveau passend worden geacht. Wat niet passend is: werk dat de belastbaarheid van de werknemer structureel overschrijdt, of dat qua werkrooster zo sterk afwijkt van de oude situatie dat het onredelijk is. Werkte iemand altijd overdag, dan mag je als werkgever niet opeens nachtdiensten vragen.
De drie stappen van werkhervatting
De Wet verbetering poortwachter schrijft een vaste volgorde voor bij het zoeken naar passend werk. Die volgorde is geen formaliteit, maar een echte prioriteitslijst die UWV later bij de beoordeling van jouw re-integratie-inspanningen zal volgen:
- Terugkeer in de eigen functie, eventueel met aanpassingen in taken, uren of werkplek.
- Terugkeer in een andere passende functie binnen jouw organisatie (spoor 1).
- Passend werk bij een andere werkgever, als re-integratie bij jou niet meer haalbaar is (spoor 2).
Elk van deze stappen vraagt actief onderzoek en goede documentatie. Je kunt niet volstaan met de mededeling dat er geen passend werk beschikbaar is zonder dat je dat concreet hebt onderzocht en vastgelegd. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk blijkt het toch een veelgemaakte fout.
Concrete voorbeelden van passend werk
Abstracte definities helpen pas als je ze koppelt aan de werkvloer. Hier zijn een paar situaties die je misschien herkent:
- Een logistiek medewerker met rugklachten kan tijdelijk worden ingezet als planner of controleur van orders, zonder fysiek zwaar te tillen.
- Een verpleegkundige met burn-outklachten hervat haar werk in aangepaste vorm: minder patiëntcontact per dienst, geen nachtdiensten en extra herstelgesprekken met de leidinggevende.
- Een bouwvakker met een knieblessure doet tijdelijk administratieve werkzaamheden op kantoor, zoals het bijhouden van materiaallijsten of het ondersteunen van de werkvoorbereider.
- Een winkelmedewerker die niet meer achter de kassa kan staan, helpt met magazijnbeheer in een zittende functie.
Wat deze voorbeelden gemeen hebben: de werkgever heeft gekeken naar wat er concreet beschikbaar is in de organisatie en heeft dat vervolgens afgezet tegen wat de werknemer, gezien zijn of haar beperkingen, nog aankan. Dat is precies de redenering die UWV later ook wil zien.
De veelgemaakte misvatting over spoor 2
Een hardnekkige misvatting is dat je als werkgever snel kunt overstappen naar spoor 2 als er intern niet direct een geschikte plek lijkt te zijn. Dat is een risico. In een recente rechtszaak had een werkgever besloten dat de eigen functie van een werknemer al was ingevuld en dat het planningstechnisch niet mogelijk was om de werknemer daarin opnieuw te laten starten. De rechter en UWV oordeelden dat dit geen geldige reden is om re-integratie in spoor 1 achterwege te laten, en de loonsanctie bleef in stand.
Het principe is helder: je moet eerst serieus en aantoonbaar onderzoeken of het eigen werk passend gemaakt kan worden, voordat je richting spoor 2 kijkt. Soms is dat slechts een kleine aanpassing, zoals het laten vervallen van één specifieke taak. Doe je dat onderzoek niet, dan loopt de loondoorbetaling bij ziekte maximaal 52 weken langer door als UWV een loonsanctie oplegt.
Hoe je het samen met je werknemer invult
Re-integratie is geen eenrichtingsverkeer. Jij als werkgever bent wettelijk verplicht om passend werk te zoeken en aan te bieden, maar de werknemer heeft ook een actieve rol: hij of zij moet meewerken aan het herstel en passend werk in principe accepteren. Weigert een werknemer zonder geldige reden het aangeboden passende werk, dan kun je als werkgever het loon stopzetten.
Toch loont het om het gesprek open en gelijkwaardig te voeren. Vraag je werknemer wat hij of zij zelf denkt te kunnen doen. Bespreek de beperkingen die de bedrijfsarts heeft vastgesteld in de probleemanalyse. Betrek de werknemer actief bij het opstellen of bijstellen van het plan van aanpak. Leg alles schriftelijk vast en bespreek de voortgang minstens eens per zes weken. Zo bouw je samen aan herstel in plaats van tegenover elkaar te staan.
Als werkgever en werknemer van mening verschillen over de vraag of bepaald werk passend is, kun je een deskundigenoordeel aanvragen bij UWV. UWV beoordeelt dan of het aangeboden werk aansluit bij de resterende mogelijkheden van de werknemer. Dit is geen teken van mislukking, maar juist een verstandige stap als je er samen niet uitkomt.
Praktische aanpak voor werkgevers
Een gestructureerde aanpak helpt je om tijdig de goede stappen te zetten en een loonsanctie te voorkomen. Hou daarbij het volgende in gedachten:
- Start direct na week 6 met nadenken over passend werk op basis van de probleemanalyse van de bedrijfsarts.
- Leg in het plan van aanpak (uiterlijk week 8) concreet vast welke mogelijkheden je hebt onderzocht en wat de vervolgstappen zijn.
- Schakel een arbeidsdeskundige in als je twijfelt of bepaald werk echt passend is; zo bouw je een goed onderbouwd dossier op.
- Documenteer ook de stappen die je werknemer zet, of juist nalaat te zetten, zodat je het volledige beeld kunt aantonen bij UWV.
- Zet spoor 2 pas in als je met aantoonbare redenen kunt beargumenteren dat re-integratie bij jezelf geen perspectief meer biedt.
Goede begeleiding van een casemanager of re-integratiebureau kan het verschil maken, zeker als de situatie complex is of als er ook sprake is van een arbeidsconflict.
Tijdelijke aanpassing is geen definitieve functiewijziging
Tot slot een punt dat werkgevers regelmatig zorgen geeft: als je werknemer tijdelijk ander of aangepast werk verricht in het kader van de re-integratie, betekent dat niet automatisch dat zijn of haar functie structureel is gewijzigd. De oorspronkelijke functie blijft het uitgangspunt zolang de aanpassing tijdelijk en re-integratiegericht is. Leg dat expliciet vast in het plan van aanpak, zodat er geen misverstanden ontstaan over de arbeidsrechtelijke positie van je werknemer op de langere termijn.
Passend werk vinden voor een zieke werknemer vraagt om maatwerk, een open gesprek en een goed gedocumenteerde aanpak. De wettelijke kaders zijn duidelijk, maar de invulling ervan doe je altijd samen met de werknemer, stap voor stap.
Key takeaways
- Passend werk sluit aan bij wat de werknemer nog kan, rekening houdend met beperkingen, opleiding, arbeidsverleden en reisafstand.
- Volg altijd de wettelijke volgorde: eerst terugkeer in eigen functie, dan ander werk intern, en pas daarna spoor 2 bij een andere werkgever.
- Leg elke stap schriftelijk vast in het plan van aanpak en bespreek de voortgang minstens eens per zes weken met je werknemer.
- Sla spoor 2 niet te vroeg in: te snel overstappen zonder aantoonbaar onderzoek in spoor 1 leidt regelmatig tot een loonsanctie van maximaal 52 weken extra loondoorbetaling.
- Twijfel je of werk echt passend is? Vraag een deskundigenoordeel aan bij UWV in plaats van het op de spits te drijven.
- Tijdelijk aangepast werk wijzigt de arbeidsrechtelijke positie van de werknemer niet; leg dat altijd expliciet vast in de afspraken.
- Betrek de werknemer actief bij het zoeken naar passend werk: zijn of haar inbreng vergroot de kans op een duurzame en succesvolle werkhervatting.
Heb je vragen over de re-integratie van een zieke werknemer of zoek je ondersteuning bij het vinden van passend werk? Bij Going Concern denken we graag met je mee, concreet en zonder omwegen.
Misschien ook interessant